غرامت دستمزد به وجوهی اطلاق می‌شود که در ایام بارداری، بیماری و عدم توانایی موقت اشتغال به کار و عدم دریافت مزد یا حقوق به حکم قانون به جای مزد یا حقوق به بیمه شده پرداخت می‌گردد.

مفاد قانونی مرتبط

مفاد قانونی مرتبط با این موضوع در ماده ۲۳ و ۷۴ قانون کار چنین آمده است:

ماده ۷۴ – مدت مرخصی استعلاجی، با تأیید سازمان تأمین اجتماعی، جزء سوابق کار و بازنشستگی کارگران محسوب خواهد شد.
‌ماده ۲۳ – کارگر از لحاظ دریافت حقوق یا مستمری‌های ناشی از فوت، بیماری، بازنشستگی، بیکاری، تعلیق، ازکارافتادگی کلی و جزیی و یا‌مقررات حمایتی و شرایط مربوط به آنها تابع قانون تأمین اجتماعی خواهد بود.

مدت پرداخت

نظر به اینکه واحدهای اجرائی در مورد نحوه کسر سه روز اول بیماری دچار ابهاماتی می‌باشند، براساس روش ابلاغ شده سازمان تامین اجتماعی درخصوص پرداخت غرامت دستمزد ایام بیماری در موارد زیر بدون کسر سه روز اول پرداخت می‌گردد:

۱- استراحت‌هایی که در دوره بیماری مربوطه بیمه شده در بیمارستان بستری گردیده باشد.

تذکر: در این موارد مدت بستری شدن در بیمارستان مدنظر نبوده و چنانچه بیمه شده به مدت چند ساعت نیز در بیمارستان بستری گردیده باشد و یا در واحد درمانی تحت جراحی سرپایی قرار گرفته و ترخیص شده باشد، کسر روز اول لزومی نخواهد داشت.

۲- در صورتی که بیماری در ادامه بیماری قبلی باشد و در موارد مشابه قبلی ۳ روز اول بیماری کسر گردیده است.

۳- استراحت‌هایی که به دلیل بیماری حرفه‌ای و حادثه ناشی از کار یا غیرناشی از کار و یا عواقب بعدی آن تجویز می‌گردد.

۴- استراحت‌های پزشکی جانبازان انقلاب اسلامی.

۵- در مواردی که کارفرما براساس ضوابط و مقررات مربوطه حقوق و مزایای ۳ روز اول بیماری بیمه شده را پرداخت نموده باشد، غرامت توسط سازمان تامین اجتماعی از روز چهارم قابل پرداخت است و نیاز به کسر مجدد سه روز نخست بیماری نخواهد بود.

مثال: بیمه شده‌ای دارای ۱۲ روز استراحت پزشکی به دلیل بیماری عادی سرپایی می‌باشد و کارفرما اعلام می‌نماید، علی‌رغم عدم کارکرد بیمه شده در این ایام، براساس ضوابط داخلی کارگاه، دستمزد سه روز اول بیماری بیمه شده را پرداخت نموده است در این حالت مدت ۹ روز استراحت باقیمانده قابل پرداخت بوده و نیازی به کسر مجدد ۳ روز اول بیماری نخواهد بود.

شرایط پرداخت

غرامت دستمزد به وجوهی اطلاق می‌شود که در ایام بارداری، بیماری و عدم توانایی موقت اشتغال به کار و عدم دریافت مزد یا حقوق به حکم قانون به جای مزد یا حقوق به بیمه شده پرداخت می‌گردد. بنابراین با توجه به مواد قانونی مرتبط با این حمایت، رعایت موارد زیر ضروری خواهد بود:

۱- بیمه شده براساس گواهی پزشک معالج که به تأیید مراجع پزشکی سازمان تامین اجتماعی رسیده، نیاز به استراحت داشته باشد. بدیهی است تحت درمان بودن بیمه شده به منزله استراحت نخواهد بود.

۲- بیمه شده در ایام بیماری بازخرید، مستعفی، اخراج و … نشده و مزد برای وی مطرح باشد.

۳- بیمه شده ازکارافتاده کلی نباشد.

۴- بیمه شده در ایام بیماری حقوق یا مزد خود را از کارفرما دریافت ننموده باشد.

۵- بیمه شده در تاریخ اعلام بیماری مشغول به کار بوده و یا در مرخصی استحقاقی باشد.

در مواردی که بیمه‌شده به دلیل بیماری یا بروز حوادث ناشی و غیرناشی از کار و یا بیماری‌های حرفه‌ای، به‌طور موقت، توانایی انجام کار را نداشته باشد و به تبع آن از دریافت مزد و حقوق محروم شود، سازمان تامین اجتماعی با رعایت شرایط قانونی بخشی از حقوق و دستمزد او را در این مدت جبران می‌کند.

مدارک مورد نیاز برای دریافت غرامت دستمزد ایام بیماری

گواهی استراحت پزشکی بیمه‌شده با مهر و امضاء پزشک معالج.
گواهی کارفرما مبنی براین که در تاریخ اعلام بیماری، بیمه‌شده در مرخصی استحقاقی بوده و یا درمدت بیماری مشغول به کار نبوده و مزد و حقوق دریافت نکرده است.
تائیدیه مراجع پزشکی سازمان.
در تمام گواهی‌ها باید نوع بیماری، مدت بستری در بیمارستان یا استراحت در منزل به تفکیک و با صراحت مشخص شده باشد.
گواهی‌های استراحت پزشکی که در هر نوبت، هفت روز یا کمتر باشد، (و جمع آنها در طول سال از ۱۵ روز بیشتر نشود) براساس گواهی پزشک معالج قابل قبول است.
گواهی‌های استراحت پزشکی که در یک نوبت بیشتر از ۷ روز باشد، باید به تایید پزشک معتمد برسد.
چنانچه جمع گواهی‌های استراحت پزشکی در طول سال از ۱۵ روز تا ۶۰ روز باشد، باید به تایید پزشک معتمد برسد.
استراحت‌های بیش از ۶۰ روز در طول سال باید به تایید شورای پزشکی برسد.

غرامت دستمزد ایام بیماری در بیمه اختیاری

بر اساس قوانین تامین اجتماعی، بیمه‌شدگان اختیاری، مانند مشاغل آزاد و زیرمجموعه‌های آن، مشمول غرامت دستمزد ایام بیماری نمی‌شوند. این مشاغل عبارتند از:

نویسندگان و هنرمندان
زنان خانه‌دار
خادمان مساجد
مددجویان و زنان سرپرست خانوار تحت پوشش سازمان بهزیستی و کمیته امداد
نخبگان و استعدادهای برتر
باربران
زنبورداران و صیادان مشمول یارانه
برخی بیمه‌‌های توافقی مانند اعضای سازمان نظام مهندسی ساختمان و کشاورزی

نحوه محاسبه غرامت ایام بیماری

غرامت ایام بیماری برای همه افراد بیمه شده یکسان نیست. طبق قانون تأمین اجتماعی، دستمزد غرامت با توجه به آخرین حقوق روزانه فرد در ایام قبل از بیماری محاسبه می‌شود. (البته با استناد به اینکه فرد قبل از بروز بیماری یا حادثه، بیمه تأمین اجتماعی بوده و اخراج نشده باشد.)

مبلغ غرامت دستمزد ایام بیماری

آخرین مزد یا حقوق روزانه بیمه شده که مبنای تعیین غرامت دستمزد ایام بیماری است، از طریق تقسیم مجموع مزد یا حقوق مبنای کسر حق بیمه وی در آخرین ۹۰ روز پیش از استراحت، بر روزهای کارکرد وی در ۹۰ روز محاسبه می‌شود.

طبق قانون غرامت دستمزد ایام بیماری برای بیمه شدگان متأهل یا افرادی که پدر و مادر آن‌ها تحت تکلفشان هستند، بر اساس سه چهارم حقوق ثابت فرد محاسبه می‌شود. دریافت غرامت دستمزد ایام بیماری برای بیمه شدگان مجرد و غیر متکلف، مطابق با یک دوم آخرین حقوق آن‌ها محاسبه می‌شود.

نکته: میزان غرامت دستمزد جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی، معادل صددرصد حقوق و مزایای زمان اشتغال آنان است.

مدت زمان دریافت غرامت دستمزد و سوابق بیمه شده

لازم به ذکر است غرامت ایام بیماری نه تنها یک کمک هزینه است بلکه مدت زمان دریافت آن نیز جزء سابقه بیمه برای افراد محسوب می‌شود.

رای هیات عمومی دیوان درخصوص تکلیف کارفرما

رای شماره ۳۶۴ مورخ ۱۳۷۸/۱۰/۱۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص بخشنامه شماره ۱۲۵۰۳/ن مورخ ۱۳۶۰/۵/۱۷ وزارت کار و امور اجتماعی و بخشنامه شماره ۴۷۳ فنی سازمان تامین اجتماعی متضمن تکلیف کارفرما به پرداخت مابه التفاوت غرامت مزد ایام بیماری

طبق ماده ۵۹ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴، بیمه شدگانی که تحت معالجه و یا درمان‌های توانبخشی قرار می‌گیرند و بنابه تشخیص سازمان تامین خدمات درمانی موقتاً قادر به کار نیستند به شرط عدم اشتغال به کار و عدم دریافت مزد یا حقوق استحقاق دریافت غرامت دستمزد را با رعایت شرایط مندرج در ماده مذکور و به نسبت‌های مقرر در قانون فوق ‎الذکر خواهند داشت و چون احتساب ایام بیماری کارگران مشمول قانون کار جزو سابقه خدمت آنان براساس تبصره الحاقی به بند یک تصویب‎نامه شماره ۶۲۶۰۲ مورخ ۱۳۵۷/۷/۱۷ هیات وزیران ملازمه ای به تکلیف کارفرما به پرداخت مابه التفاوت کمک هزینه مسکن و خوار و بار به کارگر مشمول قانون کار در مدت بیماری ندارد. بنابراین بخشنامه شماره ۱۲۵۰۳/ن مورخ ۱۳۶۰/۵/۱۷ وزارت کار و امور اجتماعی و همچنین بخشنامه شماره ۴۷۳ فنی سازمان تامین اجتماعی متضمن تکلیف کارفرما به پرداخت مابه التفاوت کمک هزینه های مزبور خلاف قانون تشخیص داده می‌‎شود و به استناد قسمت دوم ماده ۲۵ قانون دیوان عدالت اداری ابطال می‌گردد.

رصدخانه منابع انسانی افق