در ادامه برخی از مواد مهم قانون تجارت الکترونیکی آمده است و پس از آن نظریه مشورتی شماره ۷ اداره کل روابط کار و جبران خدمت «با موضوع اعتبار قانونی قراردادهای کار الکترونیکی» ابلاغی به شماره ۹۰۳۲۱ به تاریخ ۰۳/۰۵/۱۴۰۲ تشریح و در فایل پیوست قابل دانلود می‌باشد:

نظریه مشورتی شماره ۷ اداره کل روابط کار و جبران خدمت «با موضوع اعتبار قانونی قراردادهای کار الکترونیکی»

مقدمه

با عنایت به ضرورت ایجاد وحدت رویه در بین کارشناسان روابط کار سراسر کشور و ارتقای معرفت سازمانی در زمینه دانش روابط کار این اداره کل مبادرت به تنظیم مسلسل وار نظریات مشورتی نموده است. بدیهی است نظریات مزبور صرفاً جنبه مشورتی داشته و خطاب به کارشناسان روابط کار سراسر کشور صادر می‌گردد؛ لذا نظر به ابهامات ایجاد شده در خصوص اعتبار قانونی قراردادهای کار الکترونیکی این اداره کل بر اساس مفاد قانون مدنی قانون کار و قانون تجارت الکترونیکی هفتمین نظریه مشورتی خود را «با موضوع اعتبار قانونی قراردادهای کار الکترونیکی» برای آگاهی و ابلاغ به حضورتان ارسال می نماید.

«نظریه»

به طور عموم همه عقود و قراردادها از لحاظ شرایط اساسی صحت قرارداد تابع احکام و قواعد عمومی قراردادها می‌باشند و وجه تمایز قراردادهای الکترونیکی از سایر قراردادها ابزار بیان اراده است لذا با عنایت به مفاد قانون تجارت الکترونیکی مانعی در بیان الکترونیکی اراده وجود ندارد و داده پیام در حکم «نوشته» تلقی شده و امضای الکترونیکی که با شرایط بیان شده در قانون مزبور تهیه شده باشد دارای صحت و اعتبار قانونی است بنابراین با التفات به گسترش انعقاد قراردادهای الکترونیکی در صورت رعایت مقررات مرتبط در قانون مدنی قانون کار و قانون تجارت الکترونیکی قراردادهای کار الکترونیکی نیز واجد اعتبار قانونی خواهند بود؛ مگر آن که بر خلاف تشریفات مقرر در قوانین مذکور و به طور اخص قانون تجارت الکترونیکی تنظیم گردند. علی‌ای‌حال در صورت بروز اختلاف در خصوص صحت قراردادهای مذکور رأی مراجع حل اختلاف کار نافذ خواهد بود.

احمد غریوی

مدیرکل روابط کار و جبران خدمات

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی

دانلود نامه قرارداد الکترونیکی

گذری بر بخش‌هایی از قانون تجارت الکترونیکی

ماده ۱ قاقرارداد الکترونیکی

این قانون مجموعه اصول و قواعدی است که برای مبادله آسان و ایمن اطلاعات در واسطه‌های الکترونیکی و با استفاده از سیستم‌های ارتباطی جدید به کار می‌رود.

ماده ۲ قانون تجارت الکترونیکی

الف – ‌داده پیام:(Data Message) هر نمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم است که با وسایل الکترونیکی، نوری و یا فناوری‌های جدید اطلاعات تولید، ارسال، دریافت،‌ ذخیره یا پردازش می‌شود.

ب – ‌اصل‌ساز:(Originator) منشا اصلی «‌داده پیام» است که «‌داده پیام» به ‌وسیله او یا از طرف او تولید یا ارسال می‌شود اما شامل شخصی که در خصوص «داده پیام»‌ به عنوان واسطه عمل می‌کند نخواهد شد.

ج – ‌مخاطب: (Addressee)شخصی است که اصل‌ساز قصد دارد وی «‌داده پیام» را دریافت کند، اما شامل شخصی که در ارتباط با «‌داده پیام» به عنوان واسطه عمل می‌کند‌ نخواهد شد.

‌د – ‌ارجاع در داده پیام»:(Incorporation By Reference) یعنی به منابعی خارج از«‌داده پیام» عطف شود که در صورت مطابقت با ماده (۱۸) این قانون جزئی از «‌داده پیام»‌ محسوب می‌شود.

ه – ‌تمامیت داده پیام»:(Integrity) عبارت است از موجودیت کامل و بدون تغییر «‌داده پیام». اعمال ناشی از تصدی سیستم از قبیل ارسال، ذخیره یا نمایش اطلاعات که به‌طور معمول انجام می‌شود خدشه‌ای به تمامیت «‌داده پیام» وارد نمی‌کند.

و – ‌سیستم رایانه‌ای»:(Computer System) هر نوع دستگاه یا مجموعه‌ای از‌ دستگاه‌های متصل سخت‌افزاری – نرم‌افزاری است که از طریق اجرای برنامه‌های پردازش‌ خودکار «‌داده پیام» عمل می‌کند.

ز – ‌سیستم اطلاعاتی:(Information System) سیستمی برای تولید (‌اصل‌سازی)،‌ ارسال، دریافت، ذخیره یا پردازش «‌داده پیام» است.

ح – ‌سیستم اطلاعاتی مطمئن»:(Secure Information System) سیستم اطلاعاتی‌است که:

۱- به نحوی معقول در برابر سوء استفاده و نفوذ محفوظ باشد.

۲- سطح معقولی از قابلیت دسترسی و تصدی صحیح را دارا باشد.

۳- به نحوی معقول متناسب با اهمیت کاری که انجام می‌دهد پیکربندی و‌ سازماندهی شده باشد.

۴- موافق با رویه ایمن باشد.

ط – ‌رویه ایمن:(Secure Method) رویه‌ای است برای تطبیق صحت ثبت «داده‌پیام»، منشا و مقصد آن با تعیین تاریخ و برای یافتن هرگونه خطا یا تغییر در مبادله، محتوا و‌ یا ذخیره‌سازی «‌داده پیام» از یک زمان خاص. یک رویه ایمن ممکن است با استفاده از‌ الگوریتم‌ها یا کدها، کلمات یا ارقام شناسائی، رمزنگاری، روشهای تصدیق یا پاسخ‌برگشت و یا طرق ایمنی مشابه انجام شود.

ی – ‌امضای الکترونیکی:(Electronic Signature) عبارت از هر نوع علامت منضم شده یا به نحو منطقی متصل شده به «‌داده پیام» است که برای شناسائی امضاء‌کننده «‌داده پیام» مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ک – (‌امضای الکترونیکی مطمئن Secure/Enhanced/Advanced Electronic Signature): هر امضای الکترونیکی است که مطابق با ماده (۱۰) این قانون باشد.

ل – ‌امضا کننده:(Signatory) هر شخص یا قائم‌مقام وی که امضای الکترونیکی تولید می‌کند.

م – ‌شخص»:(Person) اعم است از شخص حقیقی و حقوقی و یا سیستم‌های‌ رایانه‌ای تحت کنترل آنان.

ن – «‌معقول» (‌سنجش عقلانی) : (Reasonableness Test) با توجه به اوضاع و‌احوال مبادله «‌داده پیام» از جمله: طبیعت مبادله، مهارت و موقعیت طرفین، حجم‌ مبادلات طرفین در موارد مشابه، در دسترس بودن گزینه‌های پیشنهادی و رد آن گزینه‌ها از جانب هر یک از طرفین، هزینه گزینه‌های پیشنهادی، عرف و روش‌های معمول و مورد استفاده در این نوع مبادلات، ارزیابی می‌شود.

س – «‌مصرف کننده»:(Consumer) هر شخصی است که به منظوری جز تجارت یا‌ شغل حرفه‌ای اقدام می‌کند.

ع – ‌تامین کننده:(Supplier) عبارت از شخصی است که بنا به اهلیت تجاری،‌ صنفی یا حرفه‌ای فعالیت می‌کند.

ف – ‌وسائل ارتباط از راه دور:(Means Of Distance Communication) عبارت از‌ هر نوع وسیله‌ای است که بدون حضور فیزیکی همزمان تامین کننده و مصرف کننده جهت‌ فروش کالا و خدمات استفاده می‌شود.

ص – ‌عقد از راه دور:(Distance Contract) ایجاب و قبول راجع به کالاها و‌ خدمات بین تامین کننده و مصرف کننده با استفاده از وسائل ارتباط از راه دور است.

ق – ‌واسط با دوام: (Durable Medium)یعنی وسائلی که به موجب آن مصرف‌کننده بتواند شخصاً «‌داده پیام»‌های مربوطه را بر روی آن ذخیره کند از جمله شامل فلاپی‌دیسک، دیسک فشرده، دیسک سخت و یا پست الکترونیکی مصرف کننده.

ر – ‌داده پیام‌های شخصی: (Private Data)یعنی «‌داده پیام»‌های مربوط به یک شخص حقیقی (موضوع ‌داده Data Subject) مشخص و معین.

ماده ۳ قانون تجارت الکترونیکی

در تفسیر این قانون همیشه باید به خصوصیت بین‌المللی، ضرورت توسعه هماهنگی بین کشورها در کاربرد آن و رعایت لزوم حس نیت توجه کرد.

ماده ۴ قانون تجارت الکترونیکی

در مواقع سکوت و یا ابهام باب اول این قانون، محاکم قضایی باید بر اساس سایر قوانین موضوعه و رعایت چهارچوب فصول و مواد مندرج در این قانون، قضاوت نمایند.

ماده ۵ قانون تجارت الکترونیکی

هر گونه تغییر در تولید، ارسال، دریافت، ذخیره و یا پردازش داده پیام با توافق و قرارداد خاص طرفین معتبر است.

‌ماده ۶ قانون تجارت الکترونیکی

هرگاه وجود یک نوشته از نظر قانون لازم باشد، «‌داده پیام» در حکم نوشته است مگر در موارد زیر:

‌الف – اسناد مالکیت اموال غیرمنقول.

ب – فروش مواد داروئی به مصرف کنندگان نهایی.

ج – اعلام، اخطار، هشدار و یا عبارات مشابهی که دستور خاصی برای استفاده کالا‌ صادر می‌کند و یا از به کارگیری روش‌های خاصی به صورت فعل یا ترک فعل منع می‌کند.

‌ماده ۷ قانون تجارت الکترونیکی

هرگاه قانون، وجود امضاء را لازم بداند امضای الکترونیکی مکفی است.

‌ماده ۸ قانون تجارت الکترونیکی

هرگاه قانون لازم بداند که اطلاعات به صورت اصل ارائه یا نگهداری شود،‌ این امر با نگهداری و ارائه اطلاعات به صورت داده پیام نیز در صورت وجود شرایط زیر امکان‌پذیر می‌باشد:

‌الف – اطلاعات مورد نظر قابل دسترسی بوده و امکان استفاده در صورت رجوع‌ بعدی فراهم باشد.

ب – داده پیام به همان قالبی (‌فرمتی) که تولید، ارسال و یا دریافت شده و یا به‌ قالبی که دقیقاً نمایشگر اطلاعاتی باشد که تولید، ارسال و یا دریافت شده، نگهداری شود.

ج – اطلاعاتی که مشخص کننده مبداء، مقصد، زمان ارسال و زمان دریافت داده پیام می‌باشند نیز در صورت وجود نگهداری شوند.

‌د – شرایط دیگری که هر نهاد، سازمان، دستگاه دولتی و یا وزارتخانه در خصوص نگهداری داده پیام مرتبط با حوزه مسئولیت خود مقرر نموده فراهم شده باشد.

‌ماده ۹ قانون تجارت الکترونیکی

هرگاه شرایطی به وجود آید که از مقطعی معین ارسال «‌داده پیام» خاتمه‌یافته و استفاده از اسناد کاغذی جایگزین آن شود سند کاغذی که تحت این شرایط صادر می‌شود باید به طور صریح ختم تبادل «‌داده پیام» را اعلام کند. جایگزینی اسناد کاغذی به‌جای «داده پیام» اثری بر حقوق و تعهدات قبلی طرفین نخواهد داشت.

‌ماده ۱۰ قانون تجارت الکترونیکی

امضای الکترونیکی مطمئن باید دارای شرایط زیر باشد:

‌الف – نسبت به امضاء کننده منحصر به فرد باشد.

ب – هویت امضاء کننده «‌داده پیام» را معلوم نماید.

ج – به وسیله امضاء کننده و یا تحت اراده انحصاری وی صادر شده باشد.

‌د – به نحوی به یک «‌داده پیام» متصل شود که هر تغییری در آن «‌داده پیام» قابل‌ تشخیص و کشف باشد.

ماده ۱۴ قانون تجارت الکترونیکی

کلیه «داده‌پیام»هایی که به طریق مطمئن ایجاد و نگهداری شده‌اند از حیث محتویات و امضاء مندرج در آن، تعهدات طرفین یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم‌مقام قانونی آنان محسوب می‌شوند، اجراء مفاد آن و سایر آثار در حکم اسناد معتبر و قابل استناد در مراجع قضائی و حقوقی است.

ماده ۱۵ قانون تجارت الکترونیکی

نسبت به «داده‌پیام» مطمئن، سوابق الکترونیکی مطمئن و امضاء الکترونیکی مطمئن انکار و تردید مسموع نیست و تنها می‌توان ادعای جعلیت به «داده‌پیام» مزبور وارد و یا ثابت نمود که «داده‌پیام» مزبور به جهتی از جهات قانونی از اعتبار افتاده است.